Foutmelding

The answer you entered for the CAPTCHA was not correct.

Duurzaam tegelen

Duurzaam tegelen

Voorbehandelingsmiddelen, lijmen en voeg­species spelen een hoofdrol om tegel­werk in de badkamer of toilet optimaal aan te brengen en af te werken.

Als je gaat tegelen, is het in eerste instantie belangrijk te weten met welk formaat tegels je aan de slag gaat en op wat voor ondergrond dat plaatsvindt. Immers een goede voorbehandeling is onontbeerlijk voor duurzaam en waterdicht tegelwerk. Voor natte ruimtes begint het tegelen met het aanbrengen van kimband. Daarmee maak je alle wand-wand en wand-vloer verbindingen binnen de natte ruimte duurzaam waterdicht. Inmiddels is het in zwang om niet alleen de hoeken maar de gehele natte wand(en) te voorzien van een waterdichte coating. Deze speciale coatings zorgen voor 100% waterdichtheid richting ondergrond. Wat extra werk, maar alles om toekomstige (hoge) faalkosten te voorkomen.

Op elke ondergrond
Tegelen is mogelijk op bijna iedere denkbare ondergrond. Bij veruit de meeste ondergronden is het noodzakelijk of tenminste verstandig om die eerst met een goede dispersie primer te behandelen. Die zijn er in vele varianten voor zuigende en niet zuigende oppervlakken. Dispersie primers breng je met een blokwitter aan en soms kun je je het ook verspuiten. Deze standaard primers komen het beste tot hun recht op van zichzelf al ruwere zuigende ondergronden, zoals gipsblokken, Fermacell, cellenbeton, stukwerk en cement.

De tweede soort betreft dispersie primers met (kwarts)korrels die je aanbrengt op gladde niet of nauwelijks zuigende oppervlakken, zoals gipsplaten of tegels over tegels. Hierdoor ontstaat een ruw oppervlak waarop de tegellijm beter hecht en tegelijkertijd het aanbrengen van de lijm op de wand vergemakkelijkt. Die hecht namelijk beter en de lijmrillen blijven beter staan. Je knoeit ook minder.

Er zijn nog een paar aandachtspuntjes:
1    Gladde gipsafwerkers, zoals bijvoorbeeld fix & finish zijn niet geschikt om overheen te tegelen;
2    Vers beton mag over het algemeen pas na een maand of
zes worden betegeld, in verband met de droging- en hardingskrimp. Gebruik als het niet anders kan in ieder geval een sterk elastische lijm en voegspecie die deze krimp kan opvangen;
3    Bij cementdekvloeren kan het handig zijn deze eerst te egaliseren met een egalisatiemortel. Dan ontstaat er een perfect gladde ondergrond, waarop de tegellijm optimaal hecht;
4    Tegelen over oude tegels heen gaat probleemloos als je ze eerst goed schoonmaakt met een speciale tegelreiniger, daarna goed naspoelen en drogen;
5    Gebruik je hout als ondergrond kies dan watervast multiplex 18 millimeter. Let op: alleen kaal hout moet worden doorbehandeld met een kwarts dispersieprimer;
6    Ontkoppelingsmatten zijn een soort platen die op een uitgevlakte (houten) vloer worden gelegd, waarop dan weer de tegels worden vastgeplakt. Hierdoor ligt de tegelvloer helemaal los van de ondergrond. Dat heeft twee grote voordelen. Ten eerste heeft de nieuwe tegelvloer geen last van sterke uitzetting of krimp bewegingen of trillingen in de onderliggende bouwkundige vloer. Anderzijds wordt het contactgeluid als je over de tegels loopt sterk verminderd.
Lijmen
Er zijn twee hoofdgroepen, te weten poeder- en pastalijmen. Elk met een onderverdeling in elasticiteit. Dat laatste is een belangrijke eigenschap die nodig is om droogkrachten, krimp, uitzetten en trillingen in de bouwconstructie op te vangen. Eigenlijk is het tegenwoordig min of meer gebruikelijk om altijd voor een elastische variant te kiezen. Dat werkt probleemloos en voorkomt faalkosten.

Er zijn diverse soorten poederlijm die verschillen in vocht­bestendigheid, geschiktheid voor diverse ondergronden en elasticiteit na droging. Bovendien zijn er varianten voor binnen en vorstbestendige varianten voor buiten.

Poederlijm is een product op basis van cement aangevuld met kunstharsen en rubbers voor de elasticiteit. Poederlijm maak je aan met koud en schoon kraanwater. Aangemaakte lijm is doorgaans beperkt verwerkbaar. We noemen dat de ‘open tijd’. Waar soms nog hele stofwolken ontstaan bij het aanmaken van de specie zijn er ook stofarme poeders die bij het mengen veel minder stof veroorzaken. Die zouden van iedereen de voorkeur moeten krijgen, want cementstof is heel slecht voor de mens. In de praktijk zet bijna niemand in de bouw een stofkapje op tijdens het aanmaken, dus als dat niet meer nodig is des te beter.

Grote tegels leg je met middenbed lijm in combinatie met de buttering floating techniek
 
Belangrijk bij de keuze van de soort poederlijm is het formaat van de tegel. Voor tegels tot 30 x 60 kun je prima wegkomen met een standaard poederlijm. Breng de lijm aan met een lijmkam. Voor kleine wandtegels is een vertanding van 4 - 5 millimeter voldoende. Voor tegels vanaf 20 x 25 is een kam van 7 millimeter beter. Worden de tegels groter, dan krijg je problemen met de hechting. Bovendien zijn tegels of wanden nooit 100% vlak. Alleen met een dikker lijmbed is dit op te lossen. Daarom gebruik je voor het verlijmen van grote tegels een zogeheten middenbed poederlijm meestal in combinatie met de zogenaamde ‘buttering-floating’ techniek. Dat betekent zoveel als het insmeren van de tegel en de wand met lijm. Voor wanden gebruik je een lijmkam 10 x 10 en voor vloeren een kam 20 x 10 (halfronde sparingen). Zorg dat de tegel mooi egaal is ingesmeerd. Hou er wel rekening mee dat zo’n grote tegel nauwelijks meer is te verschuiven zodra die op de muur of vloer zit. Dus plaats de voegsteuntjes op de onderliggende tegel en zet nieuwe tegel er precies op de goede plaats schuin op. Kantel hem vervolgens tegen de muur aan. Op de vloer pas je een soortgelijke werkwijze toe. Echte joekels van tegels plaats je samen waarbij je gebruik maakt van zuignappen. Voordeel is dat grootformaat heel vaak gekalibreerd is. Die hebben allemaal exact dezelfde maat en zijn daarom perfect stapelbaar. Werk schoon en nauwkeurig.

Vloeren betegel je altijd met poederlijm. Eventuele voch­tin­dringing heeft namelijk geen invloed op deze lijm. Die blijft gewoon intact.


Pastalijm
Pastalijmen, meestal dispersielijmen, worden in emmers geleverd en zijn kant-en-klaar. De meeste soorten hebben na droging een goede of zelfs extreme elasticiteit. Voor simpel onbelast tegelwerk zijn algemene pasta bouwlijmen prima geschikt. Voordeel van pastalijm is dat het direct klaar is, makkelijk is te verwerken en houdbaar. Wat je over hebt, is voor een volgende klus. Pastalijm geeft minder rommel en geen stof, dat maakt het verwerken gezonder. Het is belangrijk de lijm in de emmer telkens na gebruik zorgvuldig af te dekken met plastic. Adviseer om de randen van de emmer altijd goed schoon te houden. In beide gevallen ontstaan er harde klonten. Er zijn inmiddels speciale pastalijmen op de markt geschikt voor groot formaat tegels die zich onderscheiden door een hele hoge aanhechting.

Pastalijmen worden, in tegenstelling tot cementgebonden lijmen, week en laten los als ze langdurig met water in aanraking komen. Daarom zijn ze in principe niet geschikt voor vloeren. Een vloer is namelijk nooit helemaal waterdicht (alleen met een twee-componenten voeg) waardoor er water tot de lijmlaag zou kunnen doordringen. De tegels kunnen hierdoor op termijn loskomen. Een ander belangrijk punt is dat er, bij het gebruik van pastalijm, altijd één oppervlak moet zijn dat vocht kan opnemen (muur en/of achterzijde tegel). Anders kan de lijm niet goed uitharden.

Voegspecie
Wacht na het plakken van wandtegels zeker vierentwintig uur alvorens te voegen. Bij vloeren kan dat zelfs oplopen tot twee á drie dagen. Niet alleen omdat vocht uit de lijm dan kan verdampen, maar ook omdat nog niet uitgeharde lijm kleur kan afgeven aan het voegmiddel.

Net als bij de lijm is een elastische voeg altijd beter. Verder is van belang voor water belastte oppervlakken dat de mortel waterdicht is. Gebruik bij voorkeur een voegmortel van hetzelfde merk als de lijm. Dan is de kans op het verkleuren door een chemische reactie tussen voeg en lijm uitgesloten.

Een ander aspect is de korrelgrootte. Die kan verschillen van superfijn tot zeer grof. Fijne mortels geven een zeer glad resultaat dat eenvoudiger is schoon te houden. Speciaal voor restauratiewerk is er een speciale zeer grove variant die erg lijkt op de oude cement voeg. Voegen met zand-cement is niet meer van deze tijd (o.a. Schönox).
Voegmiddelen zijn te koop in veel meer kleuren dan alleen het bekende wit en grijs. Zo zijn er verschillende grijstinten, beige, pergamon, ivoor, et cetera  Door pigmentpoeders (verfvakhandel) te mengen met een witte voegspecie kun je zelf speciale en spectaculaire kleuren maken. Denk aan blauw- of groentinten. Heel spectaculair in combinatie met tegelmozaïek. Gebruik voor vloeren altijd een donkere voeg. Een lichte voeg is in eerste instantie prachtig maar wordt erg snel vuil!
Als het gaat om topkwaliteit en volledige waterdichtheid is een dure twee-componenten voeg de oplossing. Het aanbrengen vereist een grote mate van vakmanschap en ervaring en is veel bewerkelijker dan een ‘gewone’ voegspecie. Bovendien is beschermende kleding en adembescherming noodzakelijk.

Tot slot
Er zijn heel veel verschillende lijmfabrikanten die elk weer een uitgebreid assortiment hebben. Die assortimenten lijken op elkaar. Het is onmogelijk om alle soorten en varianten hier te noemen. Dit artikel behandeld de basis. Kijk voor specifieke productinfo eens op hun websites. De meeste fabrikanten bieden een scala aan handige informatie om tot een optimaal advies voor een klus te komen.

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief